دخول در مسجد الحرام . امام فخر : مقصود همه ى سرزمين حرم است نه فقطَّ مسجد الحرام ، زيرا جمله ى « إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً » يعنى اگر از فقر بترسيد قرينه است كه مقصود نزديكى كافر است به آن سرزمين و گر نه از ورود به مسجد موجب ترس از فقر و قطع رابطه نمىشود ، چون كافران تجارت خواهند داشت و به مكّه خوار و بار مىرسد . « بَعْدَ عامِهِمْ » 28 طبرى : و ديگران : يعنى سال نهم هجرى كه عليّ سوره ى برائت بر مردم قرائت كرد . « وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً » 28 مجمع : مقاتل گفت مردى از صنعا و ديگر اطراف يمن مسلمان شدند و خواربار بر شتران به مكّه بردند . روح البيان : چون مشركين ممنوع شدند كه به مسجد الحرام نزديك شوند ، عدّه اى از تجار بكر بن وائل و ديگران كه مشرك بودند به مسلمانان گفتند : شما كه مانع ما مىشويد خواهيد ديد كه چه سختيها بكشيد به خدا سوگند راه نجات را مىبنديم و كمتر چيزى به شما نمىدهيم . اين سخن بر مردم مكه گران آمد و اندوهناك شدند و گفتند : ما از اين تجار استفاده مىكرديم و از اين بعد همه ى راهها بر ما بسته خواهد شد . اين جمله براى آرامش دل آن مردم نازل شد . « فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّه » 28 مجمع : يعنى خداوند از راه ديگر وسيله ى بىنيازى شما را فراهم مىكند مثل اينكه مردمى از ديگر سرزمينها براى شما خوار و بار بياورند . بعضى گفته‌اند : يعنى به وسيله ى جزيه كه از كافران خواهيد گرفت بىنياز مىشويد . عدّه اى گفته‌اند : مقصود به وسيله ى باران و فراوانى گياهان و گفته‌اند به واسطه ى غنائم جنگى كه نصيبشان خواهد شد بىنياز مىشوند . « إِنْ شاءَ » 28 مجمع : مقصود از اين جمله اشاره است به اينكه همه كس در آينده بىنياز نخواهد شد چون آنها كه پيش از فتوح اسلام و گشايش كارها مردند مشمول مفاد جمله ى « يُغْنِيكُمُ اللَّه » نشدند و خداوند بىنيازى براى آنها نخواست پس معنى جمله اين است كه هر كس را كه خدا بخواهد بىنياز خواهد كرد